Güneşin yolu
İzmir’de öğle güneşi 28° → 75°
Bu yazı Ferrini’nin 2015–2026 üretim, sipariş ve ihracat kayıtlarına dayanır; tutarlar yalnızca pay ve endeks olarak verilir.
- İzmir’de öğle güneşi 21 Aralık’ta yaklaşık 28°, 21 Haziran’da 75° yükseklikten gelir.
- Güney cephesindeki yatay lameller yüksek yaz güneşini keser, alçak kış güneşini içeri alır.
- Doğu ve batıda güneş neredeyse yatay geldiği için dikey ya da ayarlanabilir sistemler daha etkilidir.
- Aynı hesapta öğle güneşi Antalya’da 30° → 77°, İstanbul’da 26° → 72° aralığında değişir.
Bir güneş kırıcının işe yarayıp yaramadığı, lamelin güneşi hangi açıda karşıladığına bağlıdır. Bu yüzden güneşin yıl içindeki yolu, ürün seçiminin başlangıç noktasıdır. Raporun bu sayfası dört şehir için öğle güneşinin yüksekliğini hesaplayarak yatay lamelin güney cephede nasıl çalıştığını gösteriyor. Aşağıda bu açıların ürün seçimine nasıl yansıdığı, Ferrini’nin güneş kırıcı ailesinde hangi sistemlerin bu kararlara karşılık geldiği ve hesabın sınırları ele alınıyor.
Projenize uygun ürünü birlikte seçmek için Ferrini’yi arayın, size yardımcı olalım: 444 4 300.
Güneşin öğle saatindeki yüksekliği yıl boyunca değişir. İzmir’de 21 Aralık’ta yaklaşık 28 derece olan bu açı, 21 Haziran’da 75 dereceye çıkar. Güney cephesindeki yatay lameller, yüksekten gelen yaz güneşini keserken alçaktan gelen kış güneşinin içeri girmesine izin verir.
| Şehir | Enlem | 21 Haziran | Ekinoks (21 Mart, 23 Eylül) | 21 Aralık |
|---|---|---|---|---|
| İzmir | 38,4° K | 75° | 52° | 28° |
| İstanbul | 41,0° K | 72° | 49° | 26° |
| Antalya | 36,9° K | 77° | 53° | 30° |
| Ankara | 39,9° K | 74° | 50° | 27° |
Doğu ve batı cephelerinde güneş sabah ve akşam alçak açıyla, neredeyse yatay gelir; bu cephelerde dikey lameller, ayarlanabilir sistemler veya zip perde daha etkilidir. Lamel aralığı ve derinliği kesilmek istenen güneş açısına göre seçildiğinden, aynı binada cepheye göre farklı güneş kırıcı tipleri kullanmak yaygındır.
Öğle saatindeki güneş yükseklik açısı, 90° − enlem ± güneşin sapma açısı (yaz ve kış gündönümünde yaklaşık 23,4°) ile hesaplanmıştır; değerler yaklaşık ve yuvarlanmıştır.
Açıdan ürün seçimine
Tablodaki ekinoks sütunu yılın ortasını gösterir: İzmir’de 21 Mart ve 23 Eylül’de öğle güneşi 52° yükseklikten gelir. Yaz ile kış arasındaki bu fark, güney cephede sabit lamelin mevsime göre farklı davranmasını sağlar: aynı lamel yazın gölge verir, kışın güneşi içeri bırakır. Rapordaki tanıma göre sabit lamelli güneş kırıcıda lameller sabit açıyla monte edilir ve bakım gerektirmez.
Doğu ve batı cephelerde ise lamelin açısını güneşin konumuna göre değiştirebilmek önem kazanır. Hareketli lamelde açı elle veya motorla ayarlanır; dış jaluzide lameller tamamen kapatılabilir, toplanabilir ya da açısı ayarlanabilir. Zip perde ise kumaşı kılavuz raylara kilitleyerek görüşü tamamen kapatmadan güneşi ve ısıyı süzer.
Ferrini ailesindeki karşılıkları
Ferrini’nin güneş kırıcı ailesi beş sistemden oluşuyor. Orient’te sabit ve hareketli lamel profilleri birlikte kullanılıyor ve lamel açısına göre gölge, mahremiyet, gün ışığı ve hava akışı dengeleniyor. Daylight geniş profilli lamelleriyle büyük cephelerde gün ışığını yönlendiriyor; Airlight 30 ve Airlight Mini 16 ise ince lamelleriyle görüşü koruyor.
Ferrini’nin üretim kayıtlarına göre 2023–2025 döneminde ailedeki pozların %63 kadarı Orient’ti. Aile hâlâ küçük; 2025’te toplam pozlar içindeki payı %0,2. Ancak yıllık poz sayısı 2023–2025’te 2020–2022 ortalamasının yaklaşık 3 katına çıktı ve 2025 ailenin en yüksek yılı oldu. Ailede motorlu üretim payı 2025’te %50; rapor, elle ayarlanan ve sabit lamelli uygulamaların da bulunmasını bu oranın panjura göre düşük kalmasının nedeni olarak gösteriyor.
Hesabın sınırları
Tablodaki açılar yalnız öğle saatini gösterir ve yaklaşık, yuvarlanmış değerlerdir. Doğu ve batı cephelere sabah ve akşam saatlerinde güneş çok daha alçaktan gelir. Lamel aralığı ve derinliği de kesilmek istenen açıya göre seçildiği için tablo, ürün ölçülendirmesinin yerini tutmaz; seçim ürün kataloğundaki teknik ayrıntılarla birlikte yapılmalıdır.
Sık sorulan sorular
Neden en yüksek açı Antalya’da, en düşük İstanbul’da?
Öğle güneşinin yüksekliği enleme bağlıdır. Raporun kullandığı hesapta açı, 90° eksi enlem artı ya da eksi güneşin sapma açısıyla bulunur. Antalya 36,9° ile tablodaki en güneydeki şehir olduğu için güneş orada daha yüksekten gelir; 41,0° enlemdeki İstanbul’da ise açılar her mevsimde birkaç derece düşüktür.
Güney cephe için hangi güneş kırıcı uygun?
Raporun tasarım rehberi güney cephe için yatay sabit lamel, saçak ve hareketli lamel öneriyor. Yatay eleman yüksek yaz güneşini keser, alçak kış güneşini içeri alır. Sabit lamel bakım gerektirmez; hareketli lamelde ise açı elle veya motorla ayarlanarak gölge ve gün ışığı güneşin konumuna göre dengelenir.
Güneş açısı yönetmelik açısından neden önemli?
Türkiye’de dış cephesinin %60’ı veya fazlası camlı binalarda yaz aylarındaki istenmeyen güneş kazancına karşı tasarım aşamasında tedbir 30 Haziran 2025’ten beri zorunlu [1]. TS 825 de 1 Nisan 2025’ten beri net soğutma enerjisi ihtiyacını hesaba katıyor [2]. Güneş açısına göre seçilmiş bir dış gölgeleme bu tedbirin pratik yollarından biri.
Kaynaklar
- T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, Resmî Gazete, 24.06.2025, sayı 32936. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/06/20250624-2.htm
- T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, TS 825 Binalarda Isı Yalıtım Kuralları Standardı ile İlgili Tebliğ (MHGM-2025/1), Resmî Gazete, 20.02.2025, sayı 32819. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/02/20250220-2.htm
