Yönelim · kullanıcı
Konfordan sağlığa: kullanıcı beklentisi genişliyor
Bu yazı resmî istatistik, mevzuat, standart ve sektör yayınlarından derlenen bir araştırmadır; kaynaklar yazının sonunda.
- Altı Avrupa ülkesinde yapılan bir ankette katılımcıların %45’i evinin aşırı sıcağa hazır olmadığını söyledi [1].
- 2024 yazında Avrupa’da 62.775 kişi sıcakla ilişkili nedenlerle hayatını kaybetti; ölüm oranı 75 yaş üstünde belirgin biçimde yüksek [2].
- Türkiye’de 65 yaş üstü nüfusun payının 2025’teki %11’den 2040’ta %18’e çıkması bekleniyor [3].
- Türkiye’de inşaat maliyet endeksi bir yılda %28,3 arttı; alıcı fiyata duyarlı kalıyor [4].
Bugün gölgelendirme seçiminde konfor, mahremiyet ve güvenlik belirleyici. Raporun kullanıcı başlığı, bu beklentinin sıcağa uyum ve sağlık yönünde genişlediğini gösteren verileri bir araya getiriyor. Konu Türkiye için de güncel: 2024, 15,6 °C ortalamayla kayıtlardaki en sıcak yıl oldu [5, 6] ve 2025’te 2,7 milyon klima satıldı [7]. Aşağıda bu değişimin kullanıcı, satıcı ve tasarımcı için anlamı ile verilerin sınırları ele alınıyor.
Bu konuda daha fazla bilgi için Ferrini’yi arayın: 444 4 300.
Gölgelendirme, Kuzey Avrupa’da bile bir sıcağa uyum konusu hâline geldi. Yaşlanan nüfus otomasyonu bir gereksinime dönüştürürken, Türkiye’de yüksek maliyet artışı alıcıyı fiyata duyarlı tutuyor.
BPIE ve VELUX’un altı ülkede 6.000’i aşkın yetişkinle yaptığı ankette katılımcıların %45’i evinin aşırı sıcağa hazır olmadığını söyledi [1]. 2024 yazında Avrupa’da 62.775 kişi sıcakla ilişkili nedenlerle hayatını kaybetti; 75 yaş üstünde ölüm oranı diğer yaş gruplarından çok daha yüksek [2].
AB’de 65 yaş ve üzerinin payı 2024’te %21,6; yaşlı bağımlılık oranının 2025’teki %34,4’ten 2100’de %61,9’a çıkması bekleniyor [8, 9]. Türkiye’de 65 yaş üstünün payı %11,1 ve bunların %19,5’i tek başına yaşıyor [3].
Amerikan Mimarlar Enstitüsü’nün 2025 anketinde dış mekân yaşam alanları ve açılır cam duvarlar en popüler dış cephe özellikleri arasında [10]. Büyük projelerde en az %75 geri dönüştürülmüş alüminyum şartnameye giriyor; bir sistem üreticisi %100 geri dönüştürülmüş alüminyumla yaklaşık 0,5 kg CO₂e/kg karbon ayak izi açıklıyor [11].
Türkiye’de inşaat maliyet endeksi Temmuz 2026’da bir yıl öncesine göre %28,3 arttı; malzeme %27,1, işçilik %30,5 yükseldi [4]. Alıcı fiyata son derece duyarlı kalmaya devam ediyor.
Dış gölgeleme bir konfor aksesuarından sağlık ve iklime uyum önlemine dönüşüyor. Yaşlanan nüfus motorlu ve otomatik ürünü bir lüks olmaktan çıkarıp erişilebilirlik gereksinimine çeviriyor: sıcakta kendiliğinden kapanan bir sistem, yaşlı ve tek yaşayan kullanıcı için doğrudan sağlık yararı sağlıyor. Türkiye’de maliyet artışı ise pazarı ekonomik, elle kullanılan ürünler ile motorlu, akıllı ve düşük karbonlu ürünler olarak ikiye ayırıyor.
Sıcak bir sağlık konusu olduğunda
Dünya Sağlık Örgütü, sıcak dalgalarında gündüz pencerelerin panjur veya perdeyle kapatılmasını öneriyor [12]. AB Ortak Araştırma Merkezi’ne göre AB hanelerinin %26’sı yazın evini rahat bir serinlikte tutamıyor ve oran en düşük gelir grubunda daha yüksek [13]. Fransa’da hanelerin yarısından fazlasında klima yok ve bu hanelerin çoğu klima kurmak istemiyor [14]. Bu bulgular dış gölgelemeyi, klimaya erişimi olmayan ya da klimayı tercih etmeyen haneler için de bir korunma aracı olarak öne çıkarıyor.
Yaşlı kullanıcı ve otomasyon
Türkiye’de 65 yaş üstündekilerin %19,5’i tek başına yaşıyor [3]. Bu kullanıcılar için sıcakta kendiliğinden kapanan bir sistem, gündelik bir işi ortadan kaldırmanın ötesinde sağlık açısından da anlam taşıyor. Ferrini’nin üretim kayıtlarına göre motorlu panjurun payı %46 → %78 (2016 → 2025) yükseldi; motor artık yaygın. Ancak kendiliğinden çalışma için motorun yanında zamanlayıcı ya da sensör de gerekiyor. Raporun mimar ve müteahhide önerisi de bu yüzden elektrik altyapısının ve otomasyonun baştan planlanması.
Sık sorulan sorular
Dış gölgeleme klimanın yerini alabilir mi?
Rapor böyle bir iddiada bulunmuyor; dış gölgelemeyi soğutma ihtiyacını kaynağında azaltan önlemlerden biri olarak görüyor. ES-SO’nun Atina’daki bir konut için yaptığı simülasyonda dış jaluzi soğutma talebini elle kullanımda %21, otomatik kullanımda %39 azalttı [15]. Sonuç bir simülasyona dayanıyor; gölgelemenin soğutma yükünü azalttığını gösteriyor, klimayı gereksiz kıldığını değil.
Bu veriler Türkiye’deki kullanıcıyı ne ölçüde yansıtıyor?
Verilerin çoğu Türkiye dışından: sıcağa hazırlık anketi altı Avrupa ülkesinde [1], dış mekân tercihleri Amerikan Mimarlar Enstitüsü’nün anketinde ölçüldü [10]. Geri dönüştürülmüş alüminyumun karbon değeri tek bir sistem üreticisinin beyanı [11]. Türkiye’ye özgü olanlar nüfus ve maliyet verileri [3, 4]. Çevresel beyanların 1 Ağustos 2026’dan beri akredite belgeyle ispatı gerektiğinden [16], “düşük karbonlu” ürünün belgesi sorulabilir.
Kaynaklar
- Clean Energy Wire, Half of people in Germany say their home not ready for heatwaves – survey, 11 Mart 2026, erişim 02.10.2026. https://www.cleanenergywire.org/news/half-people-germany-say-their-home-not-ready-heatwaves-survey
- ISGlobal, Over 62,700 Deaths Associated with Record-breaking Heat During the Summer of 2024 in Europe, 22 Eylül 2025, erişim 02.10.2026. https://www.isglobal.org/en/-/62.700-muertes-asociadas-con-el-calor-del-verano-de-2024
- TÜİK, İstatistiklerle Yaşlılar, 2025, 2026, erişim 02.10.2026. https://www.tuik.gov.tr/media/announcements/istatistiklerle_yaslilar_tr.pdf
- Forbes Türkiye, İnşaat maliyet endeksi temmuz ayında yüzde 28,33 arttı, Eylül 2026, erişim 02.10.2026. https://www.forbes.com.tr/haberler/insaat-maliyet-endeksi-temmuz-ayinda-yuzde-28-33-artti
- Meteoroloji Genel Müdürlüğü, 2024 Yılı Türkiye İklim Değerlendirmesi, 2025. https://www.mgm.gov.tr/FILES/iklim/yillikiklim/2024-iklim-raporu.pdf
- Meteoroloji Genel Müdürlüğü, 2025 Yılı Türkiye İklim Değerlendirmesi, Şubat 2026. https://www.mgm.gov.tr/FILES/iklim/yillikiklim/2025-iklim-raporu.pdf
- T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, II. UEVEP 2025 Ocak–Aralık Dönem Gelişim Raporu – Yönetici Özeti, 2026. https://enerji.gov.tr//Media/Dizin/EVCED/tr/EnerjiVerimlili%C4%9Fi/UlusalEnerjiVerimlili%C4%9FiEylemPlan%C4%B1/Belgeler/UEVEP_2025_Gelisim_Raporu_Yonetici_Ozeti.pdf
- Eurostat, Population structure and ageing, 2025 güncellemesi, erişim 02.10.2026. https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Population_structure_and_ageing
- Eurostat, Population projections in the EU, Nisan 2026, erişim 02.10.2026. https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Population_projections_in_the_EU
- American Institute of Architects, 2025 Q2 Home Design Trends Survey, 2025, erişim 02.10.2026. https://hdts.aia.org/2025/reports/2025-q2/2025-Q2-Home-Design-Trends-Survey.pdf
- WICONA (Hydro), 100+ large building projects worldwide with Hydro CIRCAL aluminium, tarih belirtilmemiş, erişim 02.10.2026. https://wicona.com/sl/int/wicona/news-overview/100-hydro-circal-projects
- Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Heat and health, Bilgi notu, güncelleme 31.07.2026. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/climate-change-heat-and-health
- Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi (JRC), Addressing Residential Cooling Demand and Summer Energy Poverty in the EU – Towards a Cooler Future (JRC143288), 23.01.2026. https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC143288
- Batiweb, TBC Innovations publie une étude sur les marchés des protections solaires en France, 17 Şubat 2025, erişim 02.10.2026. https://www.batiweb.com/actualites/etude/tbc-innovations-publie-une-etude-sur-les-marches-des-protections-solaires-en-france-45922
- ES-SO (European Solar-Shading Organisation) Teknik Komitesi, Conventional control strategies for shading devices in residential and office premises, Mart 2025 (sektör kuruluşu yayını). https://es-so.com/onewebmedia/news/Control%20Strategies%20for%20shading%20devices.pdf
- T.C. Ticaret Bakanlığı, Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, Resmî Gazete, 01.07.2026, sayı 33297. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/07/20260701-9.htm
